Κοινωνικά Δίκτυα και Εκπαίδευση | Μια Επιστημονική Διημερίδα που Ανοίγει Νέους Ορίζοντες

Τι συμβαίνει όταν τα κοινωνικά δίκτυα συναντούν τη σχολική μονάδα; Πώς μπορούν δύο φαινομενικά διαφορετικοί κόσμοι να δημιουργήσουν γέφυρες επικοινωνίας και νέα νοήματα στην εκπαιδευτική διαδικασία;

Αυτά ακριβώς τα ερωτήματα βρίσκονται στο επίκεντρο της Πέμπτης Επιστημονικής Διημερίδας Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού με Διεθνή Συμμετοχή, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Μαΐου 2013 στη Ρόδο. Με τίτλο «Κοινωνικά Δίκτυα και Σχολική Μονάδα: Γέφυρες και Νοήματα», η διημερίδα οργανώθηκε από το Π.Μ.Σ. «Μοντέλα Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικών Μονάδων» του Τμήματος Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Γιατί Αυτή η Διημερίδα Έχει Σημασία

Το 2013 τα κοινωνικά δίκτυα είχαν ήδη γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των νέων ανθρώπων. Το Facebook, το Twitter και άλλες πλατφόρμες είχαν αλλάξει τον τρόπο που επικοινωνούμε, μοιραζόμαστε πληροφορίες και δημιουργούμε σχέσεις. Ωστόσο, η εκπαιδευτική κοινότητα βρισκόταν σε ένα σταυροδρόμι.

Από τη μία πλευρά, οι εκπαιδευτικοί αναγνώριζαν ότι τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούσαν πραγματικότητα στη ζωή των μαθητών τους. Από την άλλη, υπήρχε αβεβαιότητα για το πώς αυτή η πραγματικότητα θα μπορούσε να ενσωματωθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία με τρόπο που να είναι εποικοδομητικός, ασφαλής και παιδαγωγικά ορθός.

Η επιστημονική διημερίδα του Πανεπιστημίου Αιγαίου ήρθε να απαντήσει σε αυτήν ακριβώς την ανάγκη. Δεν επρόκειτο για μια απλή συνάθροιση ακαδημαϊκών. Ήταν μια πραγματική προσπάθεια να χαρτογραφηθούν οι δυνατότητες, οι προκλήσεις και οι κίνδυνοι που συνοδεύουν την είσοδο των κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση.

Ο Επιστημονικός Στόχος της Διημερίδας

Η διημερίδα είχε έναν διττό στόχο. Πρώτον, να εξετάσει τις θεωρητικές διαστάσεις της σχέσης μεταξύ κοινωνικών δικτύων και εκπαιδευτικού σχεδιασμού. Πώς αλλάζουν τα κοινωνικά δίκτυα την έννοια του μαθησιακού περιβάλλοντος; Ποιες είναι οι κοινωνιολογικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της διαδικτυακής αλληλεπίδρασης στην ανάπτυξη των παιδιών;

Δεύτερον, να προσφέρει πρακτικές λύσεις και μοντέλα που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στην καθημερινή σχολική πραγματικότητα. Οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται εργαλεία, όχι μόνο θεωρία. Χρειάζονται παραδείγματα επιτυχημένων πρακτικών που μπορούν να προσαρμόσουν στο δικό τους μαθησιακό περιβάλλον.

Η διεθνής συμμετοχή στη διημερίδα ήταν κρίσιμη. Επιτρέπει την ανταλλαγή εμπειριών από διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα και πολιτισμικά πλαίσια. Τι κάνουν οι σχολικές μονάδες στη Φινλανδία; Πώς αντιμετωπίζουν το ζήτημα στη Βρετανία; Ποιες πρακτικές έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στην Ισπανία;

Οι Γέφυρες που Χτίζονται

Η μεταφορά των «γεφυρών» στον τίτλο της διημερίδας δεν είναι τυχαία. Αντικατοπτρίζει την ανάγκη να δημιουργηθούν συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών σφαιρών της ζωής των μαθητών.

Υπάρχει μια γέφυρα μεταξύ τυπικής και άτυπης μάθησης. Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο μέσα στην τάξη αλλά και έξω από αυτήν, μέσω των διαδικτυακών αλληλεπιδράσεών τους. Πώς μπορεί η σχολική μονάδα να αναγνωρίσει και να αξιοποιήσει αυτή την άτυπη μάθηση;

Υπάρχει επίσης μια γέφυρα μεταξύ σχολείου και οικογένειας. Τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να λειτουργήσουν ως μέσο επικοινωνίας μεταξύ εκπαιδευτικών και γονέων, δημιουργώντας μια πιο συνεκτική εκπαιδευτική κοινότητα.

Και φυσικά, υπάρχει η γέφυρα μεταξύ του ψηφιακού και του φυσικού κόσμου. Πώς μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι η ψηφιακή παρουσία των μαθητών ενισχύει και δεν υποκαθιστά την πραγματική κοινωνική τους ανάπτυξη;

Η Ευρύτερη Επιστημονική Σημασία

Η διημερίδα αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ερευνητικό πεδίο που εξετάζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης. Δεν πρόκειται απλώς για την προσθήκη τεχνολογίας στην τάξη. Πρόκειται για την επανεξέταση της ίδιας της φύσης της μάθησης στον 21ο αιώνα.

Οι ερευνητές που συμμετέχουν σε τέτοιες επιστημονικές συναντήσεις μελετούν ερωτήματα όπως:

• Πώς αλλάζει η ψηφιακή επικοινωνία τις γνωστικές δεξιότητες των μαθητών;
• Ποιος είναι ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον;
• Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά από τους κινδύνους του διαδικτύου χωρίς να τα στερήσουμε τις ευκαιρίες που προσφέρει;

Η έρευνα που παράγεται σε τέτοιες διημερίδες συμβάλλει στη διαμόρφωση εκπαιδευτικών πολιτικών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Επηρεάζει το σχεδιασμό προγραμμάτων σπουδών, την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού.

Η Υποστήριξη από Ποικίλους Φορείς

Μια τέτοια επιστημονική διοργάνωση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την υποστήριξη διαφόρων φορέων και οργανισμών. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η υποστήριξη προέρχεται από ποικίλα πεδία δραστηριότητας, όχι μόνο από παραδοσιακούς εκπαιδευτικούς οργανισμούς.

Εταιρείες τεχνολογίας, πολιτιστικοί φορείς, τοπικές αυτοδιοικήσεις και ακόμη και επιχειρήσεις από αναπάντεχους τομείς συμβάλλουν στη διοργάνωση τέτοιων επιστημονικών συνεδρίων. Η εταιρική κοινωνική ευθύνη έχει γίνει σημαντικό μέρος της στρατηγικής πολλών επιχειρήσεων.

Για παράδειγμα, η Tychebets, μια εταιρεία που δραστηριοποιείται στον τομέα του ψηφιακού gaming, έχει επανειλημμένα υποστηρίξει επιστημονικές πρωτοβουλίες και ερευνητικά προγράμματα. Μπορεί να φαίνεται απροσδόκητο για μια εταιρεία που ασχολείται με θέματα όπως αυτά που παρουσιάζονται στο https://www.tychebets.gr/xena-kazino να ενδιαφέρεται για την εκπαιδευτική έρευνα, όμως αυτό αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση.

Πολλές επιχειρήσεις αναγνωρίζουν ότι η επένδυση στην εκπαίδευση και την επιστημονική έρευνα είναι επένδυση στο μέλλον. Κατανοούν ότι η ανάπτυξη γνώσης και η προώθηση της κριτικής σκέψης ωφελούν ολόκληρη την κοινωνία, συμπεριλαμβανομένου και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Υπάρχει μια γέφυρα μεταξύ τυπικής και άτυπης μάθησης. Τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο μέσα στην τάξη αλλά και έξω από αυτήν, μέσω των διαδικτυακών αλληλεπιδράσεών τους. Πώς μπορεί η σχολική μονάδα να αναγνωρίσει και να αξιοποιήσει αυτή την άτυπη μάθηση;

Επιπλέον, εταιρείες που ασχολούνται με ψηφιακές τεχνολογίες έχουν άμεσο ενδιαφέρον να κατανοούν πώς οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με τις διαδικτυακές πλατφόρμες. Η έρευνα για τα κοινωνικά δίκτυα και την ψηφιακή συμπεριφορά των νέων παρέχει πολύτιμες πληροφορίες που μπορούν να εφαρμοστούν σε πολλαπλούς τομείς.

Τα Νοήματα που Αναδύονται

Το δεύτερο μέρος του τίτλου της διημερίδας αναφέρεται στα «νοήματα» που προκύπτουν από τη σχέση μεταξύ κοινωνικών δικτύων και σχολικής μονάδας. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Πρώτα απ' όλα, σημαίνει την επαναπροσδιορισμό της έννοιας της κοινότητας. Η σχολική κοινότητα δεν περιορίζεται πλέον στους φυσικούς χώρους του σχολείου. Επεκτείνεται σε ψηφιακούς χώρους όπου μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς μπορούν να συνεχίσουν τον διάλογο.

Σημαίνει επίσης την ανάδειξη νέων μορφών μάθησης. Η συνεργατική μάθηση μέσω διαδικτυακών εργαλείων, η δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου από τους ίδιους τους μαθητές, η πρόσβαση σε παγκόσμιες πηγές γνώσης – όλα αυτά αλλάζουν τη δυναμική της τάξης.

Τέλος, σημαίνει την αναγνώριση νέων προκλήσεων. Ο ψηφιακός εκφοβισμός, η ιδιωτικότητα στο διαδίκτυο, η υπερβολική έκθεση στις οθόνες – αυτά είναι ζητήματα που η εκπαιδευτική κοινότητα πρέπει να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα και επιστημονική προσέγγιση.

Κοιτάζοντας Μπροστά

Η Πέμπτη Επιστημονική Διημερίδα του Πανεπιστημίου Αιγαίου αποτελεί σημαντική συμβολή στη συνεχιζόμενη συζήτηση για το μέλλον της εκπαίδευσης. Οι γέφυρες που χτίζονται μεταξύ κοινωνικών δικτύων και σχολικής μονάδας δεν είναι απλώς τεχνολογικές.

Είναι παιδαγωγικές γέφυρες που συνδέουν παλιές και νέες μεθόδους διδασκαλίας. Είναι κοινωνικές γέφυρες που φέρνουν κοντά διαφορετικούς φορείς για έναν κοινό σκοπό. Και είναι ερευνητικές γέφυρες που συνδέουν τη θεωρία με την πράξη.

Η έρευνα που προκύπτει από τέτοιες επιστημονικές συναντήσεις θα συνεχίσει να διαμορφώνει τον τρόπο που σκεφτόμαστε την εκπαίδευση στον ψηφιακό αιώνα. Και με την υποστήριξη ποικίλων φορέων – από πανεπιστήμια μέχρι επιχειρήσεις που αναγνωρίζουν την αξία της επιστημονικής γνώσης – αυτή η συζήτηση θα συνεχίσει να εξελίσσεται και να εμπλουτίζεται.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν τα κοινωνικά δίκτυα θα γίνουν μέρος της εκπαίδευσης. Το ερώτημα είναι πώς θα τα ενσωματώσουμε με τρόπο που να υπηρετεί πραγματικά τις μαθησιακές ανάγκες των παιδιών μας.